Witraże ostródzkiego kościoła pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny

Poznaj Ostródę
Typography

Kościół pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny to jedna z najstarszych i najbardziej charakterystycznych ostródzkich budowli. W swoich wnętrzach kryje wiele cennych zabytków, m.in.: gotycką Pietę z XIV wieku, osiemnastogłosowe organy z 1892 roku oraz ozdobne witraże, ufundowane przez duchownych, ostródzkie organizacje oraz najznamienitszych mieszkańców miasta i okolic.

Projekt dzisiejszej świątyni pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny opracował architekt z Kolonii – Statz. Kamień węgielny pod jej budowę położono 25 sierpnia 1853 roku, zaś gotowy kościół poświęcono 20 grudnia 1875 roku. W roku 1913 dobudowano wieżę. Biskup chełmiński, Jan von Nepomuk, dekretem z dnia 16 lutego 1860 roku erygował parafię. l czerwca 1923 roku biskup warmiński, August Bludau, dokonał konsekracji kościoła. W dniu 27 sierpnia 1980 roku wojewódzki konserwator zabytków, Lucjan Czubiel, wydał decyzję o wpisaniu 9 kościelnych witraży do rejestru zabytków województwa olsztyńskiego. Od tej pory podlegają one szczególnej ochronie prawnej przed zniszczeniem, uszkodzeniem i dewastacją. Do stworzenia najkorzystniejszych warunków trwałego ich zachowania zobowiązany jest każdorazowy proboszcz parafii, a czuwać nad tym i ewentualnie wspomagać finansowo ma Ministerstwo Kultury i Sztuki, Kuria Biskupia Diecezji Warmińskiej oraz władze miejskie.

Mam nadzieję, że także parafianie tego kościoła, oraz wszyscy odwiedzający jego wnętrze, docenią wartość artystyczną i estetyczną witraży i przyczynią się do przekazania ich w spadku przyszłym pokoleniom ostródzian w tak doskonałym, jak obecnie, stanie ich zachowania.

Autorem wszystkich witraży, które do dziś wypełniają ostrołukowe okna świątyni, był Jerzy Sznajder z Ratyzbony (Georg Schneider – Regensburg), „bawarski, królewski i nadworny mistrz na szkle” – jak sam siebie określał. Wykonano je w 1913 roku w stylu neogotyckim. Siedem witraży – cztery w lewej i trzy w prawej nawie, ma po 5 metrów wysokości i 1,25 metra szerokości. Dwa pozostałe, znajdujące się w oknach prezbiterium, są nieco niższe – mają po 4,2 metra wysokości, przy takiej samej szerokości.

Wszystkie witraże mają czerwoną lub niebieską obwódkę. Postacie, które przedstawiają, ukazane są w obramieniu architektonicznym, najczęściej z baldachimem ozdobionym ornamentem liściastym. Wokół głów świętych umieszczono 2 lub 3 gwiazdy. Kolorystyka twarzy i dłoni postaci utrzymana jest w różnych odcieniach szarości. Niebo na ogół ma kolor ultramaryny. U dołu witraży zamieszczone są napisy fundacyjne, na niektórych widać sygnaturę autora.

Witraże, jakie kolejno oglądamy wchodząc do kościoła od ulicy Czarnieckiego. Po lewej stronie nawy:


1. ŚWIĘTEJ CECYLII – ufundowany przez Stowarzyszenie św. Cecylii w Ostródzie. Jest to patronka muzyki kościelnej, stąd też przedstawiono ją z organami wodnymi.


2. ŚWIĘTEGO ŁUKASZA EWANGELISTY - ufundowany przez Franka Herrmanna, proboszcza w Szwerkabowie w latach 1905-1909. Święty w półpostaci, w ujęciu 3/4, z rozłożoną księgą, piórem i atrybutem – głową wołu. Płaszcz czerwony, szata pod nim błękitna. Na dole wstęga z napisem „S. LUCAS”.


3. ŚWIĘTEGO JÓZEFA OBLUBIEŃCA Z MAŁYM CHRYSTUSEM - ukazani w pozycji stojącej. Św. Józef z atrybutem – lilią, w świetlistym niebie (aureoli) wokół głowy. Chrystus w ujęciu 3/4, głowa otoczona nimbem krzyżowym czerwono-złocistym. W dolnej części wstęga z napisem ,,HL. JOSEPH bitte fur uns”, tj. „Święty Józefie módl się za nami” i resztki nieczytelnego napisu fundacyjnego.


4. ŚWIĘTEGO JANA EWANGELISTY - święty w ujęciu 3/4, z księgą i atrybutem – orłem. Na dole wstęga z napisem: „S. JOANNES”.

W prezbiterium po lewej stronie:


5. CHRYSTUS - ufundowany przez mistrza stolarskiego z Ostródy Mariana Szynakę oraz jego żonę Bertę.

W prezbiterium po stronie prawej:


6. MATKA BOSKA Z DZIECIĄTKIEM - ufundowany przez Franciszkę i Zbigniewa Żuralskich z Idzbarka. U stóp Marii zachowany polski napis: .,MATKO NIE OPUSZCZAJ NAS”.

Od strony prezbiterium:


7. ŚWIĘTEGO MATEUSZA EWANGELISTY - ufundowany przez Adolfa Wegnera, proboszcza w Tucholi. Święty w ujęciu 3/4, z księgą i atrybutem – aniołem.


8. ŚWIĘTEJ ELŻBIETY -  ufundowany przez Stowarzyszenie św. Elżbiety w Ostródzie. Święta lewą ręką podaje jałmużnę klęczącej u jej stóp kobiecie. W dole na wstędze napis: „S. ELISABETH”.


9. ŚWIĘTEGO MARKA EWANGELISTY
-  ufundowany przez księdza Szydzika, proboszcza w Wielu. Święty, podobnie jak inni Ewangeliści, w ujęciu ¾ z księgą, piórem i atrybutem – głową lwa. Na dole na wstędze napis „S. MARKUS”. Napis fundacyjny, jako drugi w języku polskim: „Dar Ks. SZYDZIK prob. we WIELU 1902-05 w Ostródzie”.

Istnieje jeszcze ciekawy, ale nie wpisany do rejestru zabytków dziesiąty witraż w Kaplicy Matki Boskiej Bolesnej, w której znajduje się słynna pieta z XIV wieku. Przedstawia on CHRZEST CHRYSTUSA. Chrystus stojący w rzece polewany jest wodą przez Jana Chrzciciela.

Sądzę, że to krótkie przestawienie witrażyspowoduje większe zainteresowanie nimi czytelników, którzy z pomocą tego miniprzewodnika uważniej się im przyjrzą. Myślę też, że w przyszłości warto byłoby opisać na tych łamach także ołtarze, ambony i obrazy znajdujące się w tym kościele.

Jan Kochanowski, Rozmaitości Ostródzkie.

Jan Kochanowski - pilot i przewodnik wycieczek, Prezes Zachodnio-Mazurskiego Stowarzyszenia Przewodników Turystycznych i Pilotów Wycieczek. W uznaniu zasług w 2010 roku odznaczony przez Ministra Sportu i Turystyki odznaką honorową „Za Zasługi dla Turystyki”. Uprawnienia przewodnickie uzyskał 40 lat temu, 24 czerwca 1971 (w swoje imieniny). Od tej pory oprowadził ponad 100 tysięcy turystów z całego świata.

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS
zgoda
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Możesz samodzielnie decydować o tym czy, jakie i przez jakie witryny pliki cookie mogą być zamieszczana na Twoim urządzeniu. Przeczytaj: jak wyłączyć pliki cookie. Szczgółowe informacje na temat wykorzystania plików cookie znajdziesz w Polityce Cookie.