Pole Bitwy Grunwaldzkiej

Przewodnik
Typography

Pole Bitwy Grunwaldzkiej to rozległy obszar między Stębarkiem, Grunwaldem i Łodwigowem, na którym 15 lipca 1410 roku rozegrała się jedna z większych bitew średniowiecznej Europy. Po całodziennych zmaganiach polsko-litewskie wojska króla Władysława Jagiełły i wielkiego księcia Witolda, liczące ok. 30 000 ludzi, pokonały o 10 000 mniejszą armię zakonu krzyżackiego, dowodzoną przez wielkiego mistrza Ulryka von Jungingena.

Zwycięstwo było wielkie – do Malborka, ówczesnej stolicy zakonnego państwa udało się dotrzeć zaledwie 1400 rycerzom przeciwnika. Poległ wielki mistrz i wielu innych ważnych dostojników zakonu. Straty strony polskiej były zapewne także dość znaczne, szczególnie wśród wojsk litewskich. Sięgały one kilku tysięcy ludzi. Jan Długosz, pisząc o startach strony polskiej, podał informację o śmierci 12 bardziej znaczących rycerzy. Zwycięstwa grunwaldzkiego nie potrafiliśmy wykorzystać. Po nieudanym oblężeniu Malborka nasze wojska wróciły do domów, a podpisany rok później w Toruniu pokój niczego właściwe nie rozstrzygnął. Wojny z zakonem miały się toczyć jeszcze przez ponad sto lat.

W 1960 roku, w 550 rocznicę bitwy, na Wzgórzu Zwycięstwa, w miejscu, gdzie według prof. Stefana Kuczyńskiego miały zostać okrążone i zniszczone ostatnie chorągwie krzyżackie, odsłonięto zespół pomnikowy wg projektu rzeźbiarza Jerzego Bandury i architekta Witolda Cęckiewicza. Składa się on z pomnika- obelisku, 11 masztów oraz amfiteatru z mapą plastyczną, przedstawiającą rozmieszczenie wojsk przed rozpoczęciem bitwy. Pomnik tworzą bloki kamienne, na których wyryte zostały twarze słowiańskich wojów, zwrócone na zachód i południe. Na masztach prawie trzydziestometrowej wysokości umieszczone zostały znaki chorągwi zwycięskich wojsk – polskich, litewskich, ruskich i czeskich. Pod amfiteatrem działa niewielkie muzeum i sala kinowa, w której wyświetlane są filmy: sekwencja bitewna z „Krzyżaków” Aleksandra Forda, dokumentalny film o bitwie i o obrazie Jana Matejki. Od 20 maja można oglądać haftowaną kopię obrazu Jana Matejki „Bitwa pod Grunwaldem”. Obraz doskonale odzwierciedlający oryginalne dzieło jest wykonany haftem krzyżykowym. W sali kinowej muzeum od niedawna można oglądać dioramę przedstawiającą teren bitwy i walczące na nim wojska.


W odległości ok. 500 metrów na zachód od wzgórza pomnikowego znajdują się na trwale zabezpieczone, ruiny najstarszego obiektu wzniesionego na polach – kaplicy pobitewnej. Są one jedynym, pewnym świadectwem pozwalającym dokładnie określić miejsce bitwy stoczonej w tym rejonie w 1410 r. Krzyżacy rozpoczęli budowę kaplicy w rok po bitwie. Początkowo był to chyba obiekt drewniany, ale już w 1413 roku, kiedy nastąpiło poświęcenie, wznosiła się tu budowla murowana, z kamienia polnego, halowa, o wymiarach 23x12 m, wzmocniona ośmioma przyporami. Od strony wschodniej widoczne są mury zakrystii lub dzwonnicy. W XVI wieku, w związku z przyjęciem w księstwie protestantyzmu jako religii panującej, kaplicę opuścili kapłani, a ona sama popadła w ruinę. Aż do połowy XIX wieku była jednak celem licznych, także polskich pielgrzymek.

Na prawo od wejścia do kaplicy leży kamień, w tradycji ludu mazurskiego zwany kamieniem Jagiełły. Legenda mówi, ze król wypoczywał na nim po zwycięskim boju. W 1901 roku decyzją władz pruskich kamień został przeniesiony na ruiny murów kaplicy. Dla upamiętnienia śmierci Jungingena opatrzono go napisem: „W walce o niemieckie istnienie i niemieckie prawo poległ tu śmiercią bohaterską wielki mistrz Ulryk von Jungingen w dniu 15 lipca 1410 roku”. Niedługo po II wojnie światowej napis ten został ściosany siekierą przez jednego z ostródzkich notabli.

Znajdujący się przy alei prowadzącej z parkingu w kierunku Wzgórza Zwycięstwa tzw. pomnik krakowski został wzniesiony z granitowych ciosów pochodzących z cokołu pierwszego polskiego pomnika grunwaldzkiego, odsłoniętego w 1910 roku, w pięćsetna rocznicę bitwy, na Placu Matejki w Krakowie. Inicjatorem i fundatorem krakowskiego pomnika był wielki pianista i polityk

Ignacy Paderewski, autorem rzeźbiarz Antoni Wiwulski. We wrześniu 1939 roku, Niemcy, niedługo po wkroczeniu do Krakowa, dzieło to zburzyli. Wierną kopię dłuta Mariana Koniecznego odsłonięto w 1976 roku, ciosy zaś przewieziono na Pola Grunwaldzkie i scalono je w 1983 roku w obecnej formie.

Pola Grunwaldzkie w ogóle „lubią” kamienne głazy. Na kilku umieszczone zostały tablice upamiętniające przysięgi składane tu przez polskich żołnierzy. Na prawo od drogi z amfiteatru do ruin kaplicy, prof. Kuczyński ogromnym kamieniem wyznaczył prawdopodobne, jego zdaniem, miejsce śmierci wielkiego mistrza.


Szczególnie tłoczno jest na grunwaldzkich polach w rocznicę bitwy. Od kilku lat odbywa się tu rekonstrukcja wydarzeń z 15 lipca 1410 r. W inscenizacji bierze udział coraz większa liczba rycerskich bractw z wielu krajów całego kontynentu, zmagania ogląda kilkadziesiąt tysięcy widzów. Spektakl ten jest największą tego typu imprezą w Polsce, drugą po Hastings (Anglia) w Europie. Co ważne, co roku wygrywamy.

Na podstawie tekstu Waldemara Mierzwy, opracował Ryszard Bogucki. Rozmaitości Ostródzkie nr 6 (58) / 2012

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS
zgoda
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Możesz samodzielnie decydować o tym czy, jakie i przez jakie witryny pliki cookie mogą być zamieszczana na Twoim urządzeniu. Przeczytaj: jak wyłączyć pliki cookie. Szczgółowe informacje na temat wykorzystania plików cookie znajdziesz w Polityce Cookie.