Gmina Miłomłyn

Przewodnik
Typography

W kolejnym z naszych internetowych przewodników, zapraszamy na wycieczkę po miejscowościach gminy Miłomłyn. Łącznie jest ich aż 31, my wybraliśmy cztery - naszym zdaniem - najciekawsze.


Karnity (i Karnitki) leżą nad jeziorem Kocioł około 5 km na zachód od Miłomłyna. W średniowieczu znajdował się tu folwark należący do Zakonu Krzyżackiego. Po wojnie trzynastoletniej w 1470 roku Karnity wraz z Dębinką, Mozgowem, Borecznem i Ligami zostały przez Krzyżaków, w zamian za służbę, nadane dowódcy wojsk zaciężnych Hansowi von Schönaich, pochodzącemu ze Śląska. Dokumenty wspominają, że w 1690 roku właścicielem Karnit był Johann von Schönaich. Od 1832 roku do końca II wojny światowej Karnity i Karnitki należały do rodziny von Abdehyll. Pałac w Karnitkach zbudowano w 1855 r. w stylu angielskiego neorenesansu. Budynek z czerwonej cegły składa się z wielu zróżnicowanych członów, z dominującą czworoboczną wieżą ozdobioną pseudokrenelażem. Zabudowania folwarczne powstały w latach 70. XIX w. Do dzisiaj zachowały się oficyna dla służby, ujeżdżalnia (obecnie sala bankietowa), dom ogrodnika oraz lodownia w parku (obecnie winiarnia). W pałacu mieści się hotel z restauracją. W parku zagrody dla zwierząt, gdzie podziwiać można m. in. daniele, sarny i dziki. W odległości około 1 km na północ leży Jezioro Karnickie, przez które przebiega Kanał Iławski, poprowadzony groblą długości około 0,5 km. Poziom wody w kanale jest tu o 2 m wyższy niż w jeziorze.


Liwa położona około 5 km na południe od Miłomłyna, przed 1945 rokiem Bieberswalde. Wieś o kształcie ulicówki, w centrum przechodząca w owalnicę, położona przy szosie z Miłomłyna do Samborowa, otoczona ładną pagórkowatą okolicą. Wieś założono w XVII wieku na prawie chełmińskim w leśnym terenie. Mieszkańcy osady trudnili się głównie eksploatacją otaczającej puszczy. Pod koniec XIX w. wybudowano tu neogotycki kościółek. We wsi uwagę zwraca jej dobrze zachowana stara zabudowa, która nie została zeszpecona nowoczesną architekturą. Kilkanaście domów pochodzących z XIX w. przyciąga uwagę swą nieprzeciętną urodą. W Liwie urodził się Otto Klung (1893-1968), który w 1925 r. wyjechał do Berlina i trzy lata później założył tam doskonale prosperująca firmę produkującą odbiorniki radiowe i gramofony. Obecnie w Berlinie działa fundacja jego imienia, która przyznaje od 1973 r. nagrody za wybitne osiągnięcia naukowe w dziedzinie fizyki i chemii. We wsi działa kilka gospodarstw agroturystycznych oferujących między innymi wypoczynek w siodle. We wsi warto zobaczyć pomnik poświęcony poległym w I wojnie św. mieszkańcom wsi stojący w centrum. Nie zachowała się niestety tablica z nazwiskami poległych. Około 1 km na wschód od osady przebiega Kanał Elbląski, na którym znajduje się Śluza Zielona.


Miłomłyn to miasto liczące około 2400 mieszkańców, położone przy trasie S7 Warszawa-Gdańsk. Miłomłyn otaczają wody jeziora Ilińsk, sieć wodna wspomnianego kanału oraz przepiękne lasy, latem pełne jagód i grzybów. Miejscowość jest doskonałą bazą dla turystów – do dyspozycji mają hotel „Miłomłyn Zdrój”, ośrodek wypoczynkowy „Osada Danków” w pobliskim Wielimowie i liczne gospodarstwa agroturystyczne. Pierwsze wzmianki o Miłomłynie pochodzą z 1315 roku. Na początku XIV wieku na miejscu osady pruskiej Krzyżacy zbudowali zamek i młyn, a przyległe osiedle nazwali „Liebemühle” (Młyn nad Liwą). już od XIV wieku miasto miało swoje władze – radę miejską i sąd. W 1406 roku zbudowano ratusz.

W 1414 roku, podczas tzw. „wojny głodowej”, Polacy na krótko zajęli miasto i zniszczyli je. Podczas ostatniej wojny polsko-krzyżackiej (1519-1522) miasto ponownie zajęły wojska polskie, które w listopadzie 1520 roku krzyżacy wycięli w pień. W zamku miłomłyńskim rezydowali ostatni ewangeliccy biskupi Pomezanii – Jerzy Venediger w latach 1567-74 i Jan Wigand w latach 1574-87. W 1628 roku miasteczko zajęły wojska szwedzkie, dokonując w nim poważnych zniszczeń. W styczniu 1807 roku przybył do miasta francuski korpus marszałka Bernadotte. W kilka dni później miasto zajęły wojska rosyjskie. Pobyty obu wrogich sobie armii doprowadziły do całkowitej ruiny większość mieszkańców miasteczka. W 1812 roku znowu pojawiły się tu wojska francuskie maszerujące na Moskwę.

W latach 1844-1860 zbudowano Kanał Elbląski prowadzący przez Miłomłyn. Tu również w 1844 roku rozpoczęto jego budowę. Dzięki tej inwestycji miasto zyskało na rozwoju. Miłomłyn jest centralnym punktem tego systemu – stąd kanał rozgałęzia się do Iławy, Elbląga i Ostródy i tu znajduje się śluza o największej różnicy poziomów wody na kanale – 2,8 m. Kajakiem po kanale pływał w 1959 roku, wraz z krakowską młodzieżą, papież Jan Paweł II, wtedy jeszcze jako biskup Karol Wojtyła. Pamiątką po jego pobycie jest obelisk zbudowany przy śluzie Miłomłyn i dąb papieski zasadzony także w tym miejscu. We wrześniu 1893 roku oddano do użytku prowadzącą przez Miłomłyn linię kolejową z Elbląga do Ostródy. W 1909 roku miasto uzyskało kolejne kolejowe połączenie z Morągiem. Linię do Elbląga zlikwidowali Sowieci tuż po II wojnie światowej. Kolej łącząca Miłomłyn z Morągiem i Ostródą przestała działać w połowie lat 90. XX wieku. W 1945 roku wojska radzieckie spaliły miasto, doprowadzając je do zniszczenia w 90%. Zniknął stary rynek i jego zabytkowa zabudowa. Na skutek tego Miłomłyn utracił prawa miejskie, które odzyskał dopiero w 1998 roku.


Tarda to śródleśna osada leżąca około 6 km na północny wschód od Miłomłyna. Wieś leży wśród przepięknych lasów, nieopodal jeziora Bartężek. Dokładna data założenia miejscowości nie jest znana. Prawdopodobnie było to na początku XVIII w., bowiem w 1785 r. istniała tu karczma wraz z dwoma zabudowaniami. W 1842 r. powstało tu leśnictwo. W 1909 r. przez wieś przebiegła linia kolejowa z Miłomłyna do Morąga. W Tardzie istniał dworzec kolejowy (do 1945 r.) a później przystanek kolejowy (do 1992 r.). Nad pobliskim jeziorem Bartężek znajduje się ośrodek wypoczynkowy gdzie można wynająć sprzęt pływający. Jezioro to jest elementem Kanału Elbląskiego poprzez kilometrowy kanał łączący je z jeziorem Ruda Woda, którym przebiega główna trasa kanału. W samej Tardzie istnieje niewielka stadnina, w której można skorzystać z jazdy konnej po pięknej okolicy.

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS
zgoda
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Możesz samodzielnie decydować o tym czy, jakie i przez jakie witryny pliki cookie mogą być zamieszczana na Twoim urządzeniu. Przeczytaj: jak wyłączyć pliki cookie. Szczgółowe informacje na temat wykorzystania plików cookie znajdziesz w Polityce Cookie.