10 ciekawostek o ostródzkim Starym Ratuszu

Budynki z historią
Typography

Po ponad siedemdziesięciu latach, do centrum Ostródy wraca Stary Ratusz. Powstający na Placu Tysiąclecia budynek nawiązuje swoim wyglądem do staromiejskiego ratusza po ostatniej przebudowie w 1927 roku. Przed zniszczeniem zaraz po II wojnie światowej, był on jednym z najbardziej charakterystycznych i najczęściej fotografowanych obiektów w Ostródzie. Budynek ma też ciekawą historię. 


1. Ratusz (niem. Rathaus - dom rady) stał w centrum Ostródy już w średniowieczu. Niewiele wiemy o tym, jak ówcześnie wyglądało miasto - z pewnością było  w większości drewniane - ale ratusz obok kościoła, zamku i miejskich bram, był jednym z nielicznych murowanych budynków. Tak też przedstawiony jest na makiecie w ostródzkim muzeum. Do ratusza przylegały kupieckie kramy, w środku funkcjonowały m.in. stoiska piekarzy, a w piwnicy przechowywano proch. W latach 1754 - 1757 pierwszy (a może drugi, albo trzeci - kto wie?) budynek ratusza został rozebrany. Na jego miejscu zbudowano nowy budynek z wieżą i zegarem.


2. Poza pomieszczeniami dla rady i administracji miasta, w budynku ratusza znajdowało się również więzienie, tzw. miejski zakład posłuszeństwa. Na więźniów czekały tam dyby, bat, kajdany na ręce i nogi oraz płaszcz hiszpański (płaszcz hańby), czyli ciężkie drewniane narzędzie tortur w kształcie beczki, w której wystawiano na widok publiczny drobnych złodziejaszków, rozpustników i innych średniowiecznych rozrabiaków.


3. Podobnie jak prawie całe miasto, wybudowany w 1757 roku ratusz spłonął w wielkim pożarze Ostródy w 1788 roku. 21 lipca około południa zapaliła się miejska słodownia, a ogień szybko objął sąsiednie budynki. W drugiej godzinie pożar dotarł do wschodniego skrzydła zamku, powodując gigantyczny wybuch (skrzydło od strony Placu Tysiąclecia nigdy nie zostało odbudowane). Miasto spłonęło prawie doszczętnie w niespełna 3 godziny. Większość z około półtora tysiąca ostródzian została bez dachu nad głową i jakiegokolwiek dobytku. Dwie trzecie opuściło zgliszcza i osiadło w Ornowie, Kajkowie i Tyrowie, do Miłomłyna przeniosło się 26 rodzin. Ogień pochłonął 169 budynków.


4. Odbudowę ratusza rozpoczęto w 1791 roku, trzy lata po pożarze. W 1802 roku na wieży zamontowano zegar. Powyżej jedna z pierwszych fotografii ostródzkiego ratusza. Utrwalono na niej wygląd budynku z końca XIX wieku, ale możemy przypuszczać, że prezentował się on podobnie przez całe stulecie. Do 1901 roku, oprócz miejskiej administracji, kilka pomieszczeń w ratuszu wynajmował sąd powiatowy. W ratuszowych salach - jednych z najbardziej reprezentacyjnych w Ostródzie - urządzano również wystawne bale.


5. Ratusz dzielił Stare Miasto na Stary i Nowy Rynek. Granice Starego Rynku (Alt Markt - położona bliżej jeziora część dzisiejszego Placu Tysiąclecia) wyznaczały zachodnia ściana ratusza i kamienica należąca do żydowskiego rodu Samulonów. Nowy Rynek (Neuer Markt) ciągnął się od wschodniej ściany ratusza do okolic dzisiejszego kościoła pw. św. Dominika Savio.


6. Na początku XX wieku, kiedy sąd powiatowy przeniósł się do nowej siedziby przy dzisiejszej ulicy Olsztyńskiej, ratusz służył już wyłącznie potrzebom ostródzkiego magistratu. Wtedy też zaczął być przebudowywany. W 1901 roku wykonano generalny remont pomieszczeń. W 1907 roku przed ratuszem odsłonięto Fontannę Trzech Cesarzy - obelisk upamiętniający panujących w 1888 roku cesarzy niemieckich: Wilhelma I, Fryderyka III i Wilhelma II.


7. Przed I wojną światową, ostródzki ratusz znacząco zmienił swój wygląd. Podczas remontu dachu i poddasza, zburzono wysoką, strzelistą wieżę zegarową, zastępując ją o wiele mniejszą wieżyczką. W 1923 roku burmistrz z radą miejską wyprowadzili się do budynku Nowego Ratusza przy ówczesnej Schillerstrasse (obecna ulica Sienkiewicza), w którym swoją siedzibę ma dzisiaj Polski Komitet Pomocy Społecznej. Siedziba władz miejskich miała mieć charakter tymczasowy. Planowano odkupienie kilku domów w bezpośrednim sąsiedztwie starego ratusza przy rynku i przekształcenie ich w centrum administracyjne. Planów nigdy nie zrealizowano. Budynek starego ratusza zmienił tymczasem swoją funkcję - działała w nim m.in. Księgarnia Ratuszowa oraz popularna wśród mieszkańców Ostródy cukiernia.


8. W 1927 roku ratusz przeszedł gruntowną przebudowę. Oprócz remontu wnętrz, zmieniono całkowicie jego fasady, likwidując ornamenty nad drzwiami i oknami, oraz półowalny fronton, który został zastąpiony trójkątnym szczytem nad wejściem do budynku. Przebudowano również dach i wieńczącą go wieżę zegarową. To właśnie do tej "wersji" ratusza nawiązuje wygląd budynku, wybudowanego na jego miejscu w 2017 roku.


9. Ratusz, podobnie jak cała przewojenna zabudowa Starego Miasta, został podpalony w 1945 roku przez żołnierzy sowieckich, a następnie rozebrany. Podobno cegły, z których był zbudowany, zostały wykorzystane do odbudowy Warszawy. Po tym jak w latach 60. granitowy obelisk Fontanny Trzech Cesarzy zastąpiono betonową rzeźbą tańczących syren, jedynymi pozostałościami po ratuszu i jego otoczeniu było osiem lip, zasadzonych przed i za ratuszem na początku XX wieku. Drzewa zostały wycięte, kiedy w 2013 roku podjęto decyzję o odbudowie starego ratusza.


10. Na fotografii powyżej widzimy makietę starego ratusza, zbudowaną z klocków LEGO. Więcej zdjęć możecie zobaczyć w serwisie zbudujmy.to, prowadzonym przez Stowarzyszenie Miłośników Klocków LEGO. Makieta została zbudowana przez członka stowarzyszenia o pseudonimie Sirius.

zgoda
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Możesz samodzielnie decydować o tym czy, jakie i przez jakie witryny pliki cookie mogą być zamieszczana na Twoim urządzeniu. Przeczytaj: jak wyłączyć pliki cookie. Szczgółowe informacje na temat wykorzystania plików cookie znajdziesz w Polityce Cookie.