Czy wiesz, że... na początku XX wieku w Ostródzie działało około 70 stowarzyszeń?

Ciekawostki
Typography

Historia trzeciego sektora w Ostródzie to nie tylko lata III Rzeczypospolitej. Już ponad sto lat temu w mieście działały liczne stowarzyszenia, a niektóre - jak Ostródzkie Towarzystwo Upiększania czy loża masońska "W drodze na Wschód" - odcisnęły trwały ślad w miejskim krajobrazie.

W wydanej w 1905 roku monografii Ostródy, Johannes Muller podaje, że w mieście działało w tym czasie około 70 stowarzyszeń. - Przy czym na podstawie dostępnych danych nie można wykluczyć, że lista nie jest pełna - zastrzegał autor, informując jednocześnie, że nie wie o nich wiele, a większość zna tylko z nazwy.

Ówczesne formy zrzeszania się ludności, które Muller nazywa ogólnie stowarzyszeniami, to nie tylko organizacje pozarządowe we współczesnym rozumieniu tego określenia. To również grupy, które nazwalibyśmy w XXI wieku związkami zawodowymi, cechami rzemieślniczymi czy organizacjami religijnymi.

Poniżej prezentujemy wymienione przez Mullera stowarzyszenia. 

- Stowarzyszenie Rzemieślników - złożone z przedstawicieli "rozmaitych stanów i różnych zawodów", prowadziło bibliotekę, "wypożyczalnię ludową" i organizowało odczyty.

- Stowarzyszenie Śpiewacze

- Związek Śpiewaków

- Towarzystwo Koncertowe

- Towarzystwo Pomocy Biednym

- Ojczyźniany Związek Kobiet

- Stowarzyszenie Gimnastyczne

- Stowarzyszenie Łyżwiaży

- Stowarzyszenie Kolarzy

- Klub Tenisowy

- Klub Welocypedowy

- Klub Kręglowy

- Bractwo Strzeleckie - jedno z najstarszych w Ostródzie. Muller zastanawia się nawet czy jego rodowodu nie wywodzić aż z XIV wieku. Z pewnością już w XVII wieku w Ostródzie istniała Gildia Strzelecka, a myśliwi odgrywali od tego czasu znaczącą rolę w życiu miasta. Jak pisze Muller: "Główne święto, wyruszenie do lasu (w okolicach Cierzpięt, zwanego Lasem Strzeleckim - dop. AG), obchodzono od dawien dawna w trzeci dzień Zielonych Świąt. Pochód strzelców był świętem dla całego miasta. Król kurkowy i obaj książęta byli odprowadzani spod swoich domów w asyście. Do dzisiaj utrzymał się zwyczaj, że również burmistrz miasta bierze udział w pochodzie, a w każdym razie maszeruje wraz z innymi do bram miasta".

- Związek Kombatantów

- Związek Pospolitego Ruszenia

- Związek Byłych Gwardzistów

- Ochotnicza Straż Pożarna

- Ostródzkie Towarzystwo Upiększania - dzięki jego działalności powstały pierwsze tereny rekreacyjne nad Jeziorem Drwęckim, m.in. Skwer Wiecherta - piękne zielone założenie, składające się z placu obsadzonego drzewami i prowadzącej do niego alei wzdłuż Kanału Oberlandzkiego.

- Towarzystwo Turystyczne

- Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami

- Towarzystwo Hodowli Drobiu

- Ewangelickie Stowarzyszenie Młodzieńców i Panien

- Związek Ewangelicki

- Związek Syjonu

- Bractwo Czeladników Katolickich

- Katolicki Związek Pogrzebowy

- Żydowskie Towarzystwo Czytelnicze

- Loża Żydowska

- Loża Wolnomularska "W drodze na Wschód" - jej pierwszym mistrzem był zasłużony w dziejach miasta burmistrz – Albert Elwenspoek, zaś członkami najbardziej wpływowi ostródzianie, m.in.: wojskowi, urzędnicy, nauczyciele i lekarze. W architekturze miasta do dziś można odnaleźć symbole wolnomularskie. W czasie, gdy rządzili nim członkowie loży, powstało wiele okazałych budowli, z których część przetrwała wojnę i sowieckie „wyzwolenie”. Więcej informacji w moim artykule pt. Pamiątki po ostródzkich masonach.

- Związek Nauczycieli

- Związek Rolniczy

- Związek Pszczelarzy - w 1900 roku liczył 53 członków.

- Związek Lekarzy

- Związek Młodych Kupców

- Związek Oberżystów

- Związek Mechaników i Metalowców

- Związek Kolejarzy

- Związek Pracowników Technicznych Kolei

- Rzemieślniczy Związek Stolarzy Niemieckich

- Zjednoczenie Ostródzkich Urzędników Kolejowych

- Zjednoczenie Techników

- Związek Czeladników Murarskich

- Kasa Pogrzebowa Murarzy Niemieckich

- Terenowy Związek Stolarzy

- Związek Pocztowców Germania

- Związek Pracowników Poczty Niższego Stopnia

- Związek Kupiecki

- Urzędnicza Spółdzielnia Mieszkaniowo-Budowlana - w 1902 roku liczyła 392 członków.

- Związek Posiadaczy Domów

- Związek Lokatorów

- Powszechna Kasa Pogrzebowa

- Związek Zapomogowo-Pożyczkowy

- Związek Dietowy dla Przysięgłych

- Terenowa Grupa Związku Niemieckich Marchii Wschodnich - owiana złą sławą wśród Polaków Hakata, organizacja nacjonalistyczna, założona w Poznaniu w 1894 roku. Hakata miała pielęgnować kulturę niemiecką (tak główny cel jej istnienia definiuje choćby właśnie cytowany Muller), ale jej nieartykułowanym nigdy wprost celem była ostateczna germanizacja żyjących pod niemieckim panowaniem Polaków.

- Związek Konserwatystów

- Związek Concordia

- Związek Palaczy "Zadowolenie" - najciekawsze (przynajmniej z nazwy) stowarzyszenie, chociaż jego członkowie najpewniej palili tylko cygara ;)

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS
zgoda
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Możesz samodzielnie decydować o tym czy, jakie i przez jakie witryny pliki cookie mogą być zamieszczana na Twoim urządzeniu. Przeczytaj: jak wyłączyć pliki cookie. Szczgółowe informacje na temat wykorzystania plików cookie znajdziesz w Polityce Cookie.