Czy wiesz, że... Ostróda została polskim miastem dopiero 4 miesiące po wkroczeniu Armii Czerwonej?

Ciekawostki
Typography

Kiedy już spalono wszystko to, co miało zostać spalone, rozmontowano i wywieziono do ZSRR wszystko to, co miało zostać wywiezione, dowódca sowieckich wojsk okupujących Ostródę zgodził się przekazać władzę w mieście polskiemu staroście, Stefanowi Cendrowskiemu. Stało się to dopiero 26 maja 1945 roku - ponad cztery miesiące po zdobyciu miasta przez Armię Czerwoną i nie odbyło się bez oporów.

Jak wspomina Cendrowski: Zgłosiłem się do rejonowego komendanta wojennego pułkownika Konstantinowa, który przyjął mnie bardzo uprzejmie, ale do urządzenia się nie dopuścił, tłumacząc, że nie ma w tej sprawie żadnych poleceń od swoich władz. Potraktowałem to wydarzenie jako skutek niedopatrzeń ze strony Olsztyna. Szybko załatwiłem formalności w Urzędzie Pełnomocnika Rządu i powróciłem do Ostródy.

W olsztyńskim Archiwum Państwowym znajduje się protokół z uroczystości przekazania cywilnemu staroście przez mundurowego komendanta symbolicznego „klucza złoconego na poduszce” do bram miasta. Poniżej jego treść w oryginalnej pisowni.

Ostród, 30.V.45r.

DO: Kierownika Grupy Operacyjnej na Prusy Wschodnie
W Olsztynie

RAPORT N 9
Za czas od 23.V do 30.V.45r.


W dniu 26 maja b.r. odbyło się oficjalne przekazanie władzy, t.j. Komendant Woj. Konstantinow przekazywał władzę staroście Cendrowskiemu. Przebieg ceremonji był następujący:
O godz. 18ej na boisku sportowym w Ostródzie na przygotowanych trybunach zajęli miejsca Kom. Woj. Konstantinow, maj. Ziewyryn i trzech oficerów, ze strony polskiej starosta Cendrowski, Przemysł – Mianowicz, Ziemski – Binzer, Komendant M.O. Giza, kolejarze – Richter.
Członkowie Resortów zajęli miejsca siedzące przed trybuną, ludność mazurska za nimi, z boku czwórkami kolejarze.
Pierwszy przemawiał starosta Cendrowski, podkreślając doniosłość chwili powrotu ziem Mazurskich do Macierzy, które przez kilka wieków były pod butem germańskim. W imieniu Rządu Rzecz. Pospolitej podziękował Związkowi Radzieckiemu, jego Wodzowi i Armji za oswobodzenie tej ziemi i wzniesiono okrzyk na cześć wodz. Stalina. W krótkim przemówieniu podziękowano Kom. Wojennemu jak i jego współpracownikom za opiekowanie się nami oraz uzyskanie zezwolenia na wykonywanie przez nas czynności przygotowawczych przed konkretnym zezwoleniem na to ze Sztabu Frontu.
Z kolei zabrał głos Kom. Woj. Konstantinow, który w krótkich słowach podkreślił wspólną walkę z najeźdźcą hitlerowskim i ostateczne zwycięstwo nad wrogiem armji sprzymierzonych Ameryki i Anglji i walczącej ramie przy ramieniu Armji Polskiej. Na cześć Rządu i Armji Polskiej wzniósł okrzyk przyjęty rzęsistymi oklaskami.
W krótkich słowach Komendant przekazał władzę starości winszując mu owocnej pracy, wręczając mu jako symbol klucz złocony na poduszce. Po odśpiewaniu Roty akt ceremonji zakończył. Pogoda ładna, ludności ~ 1000 osób.
Po ceremonji 20 przedstawicieli państwa polskiego za imiennymi zaproszeniami przywiezieni zostali autami Kom. do kasyna oficerskiego na bankiet wydany na 60 osób. Komendant osobiście woził przedstawicieli wykazując wiele uprzejmości.
Bankiet odbył się w serdecznym nastroju i ożywionej dyskusji z uczestnikami przy lampce wina i obficie zastawionych stołach. Zakończył się o godz. 1ej w nocy.
Rozpocząłem przejmować pozostałe placówki przemysłowe, przygotowując protokoły obupolnie uzgodnione.
Konieczne jest auto do przejmowania placówek w powiecie, który ma rozpiętości ~ 100 klm.
Obserwując wnioskuję że jak najszybsze przejęcie przez naszą grupe przemysłu przyniesie duże korzyści!

Z. Mianowicz

Pełnomocnik dla spraw gospodarki
Dla pow. Ostród


W wydanej w 1985 roku przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Ostródzkiej „Grunwald” broszurze zatytułowanej „40-lecie Ostródy”, pewien lokalny historyk-amator napisał: Komendantem wojennym miasta został pułkownik Konstantinow, który zajął się troskliwie ludnością mazurską, przydzielając racje żywnościowe. Saperzy przystępują do rozminowania miasta.

Jednak bardziej namacalnym bilansem kilkumiesięcznych rządów w Ostródzie komandira Konstantinowa było zaledwie 540 nadających się do zamieszkania budynków (na 1200 istniejących w momencie wkroczenia do miasta Czerwonej Armii), zrujnowany zamek, wodociągi i kanalizacja, nieczynna elektrownia, kompletnie wyczyszczone z maszyn i urządzeń warsztaty kolejowe, zerwane z nasypów tory.

Czerwonoarmiści ostatecznie wynieśli się z Ostródy w 1946 roku.

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS
zgoda
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Możesz samodzielnie decydować o tym czy, jakie i przez jakie witryny pliki cookie mogą być zamieszczana na Twoim urządzeniu. Przeczytaj: jak wyłączyć pliki cookie. Szczgółowe informacje na temat wykorzystania plików cookie znajdziesz w Polityce Cookie.