Czy wiesz, że... w czasach zarazy, przybywający do Ostródy Żydzi musieli składać osobliwą przysięgę?

Ciekawostki
Typography

Ostróda, którą począwszy od 1313 roku kilkakrotnie nawiedzała dżuma, broniła się przed zarazą na wszelkie możliwe sposoby. Na początku XVIII wieku, kiedy epidemia wybuchła w Polsce, szczególnie surowo sprawdzano przybywających do miasta w celach handlowych polskich Żydów - głównych podejrzanych o roznoszenie choroby.

 

Czyniono tak w myśl rozesłanego po pruskich miastach zawiadomienia, iż „Jego Królewska Mość rozkazuje, aby Żydzi, którzy tak często przyjeżdżają z Polski do Prus Królewskich w roku 1704 w tutejszych królewskich okręgach i miastach byli przepytywani i kontrolowani, czy nie przybyli z jakiejś zadżumionej, a niezdrowej miejscowości”.

Cały ceremoniał był tak niezwykły i skomplikowany, że warto go tutaj – za Johannesem Müllerem – przytoczyć w całości. Najpierw miało być odczytane Żydowi prawo Mojżeszowe, a następnie należało do niego tak przemówić:

Żydzie, zaklinam cię na Jedynego Wszechmogącego Boga Żywego, Stworzyciela nieba i ziemi i wszelkiej rzeczy i na Torę i prawa, które dał swemu słudze Mojżeszowi na górze Synaj, że będziesz mówił prawdę i potwierdź, że ta tu obecna księga jest tą księgą, na którą Żyd chrześcijaninowi lub drugiemu Żydowi może złożyć przysięgę.

Jeśli tak, to odpowiedz Żydzie: tak!

Żydzie, oświadczam ci zgodnie z prawdą, że my chrześcijanie modlimy się do Jedynego, Wszechmogącego Boga Żywego, Stworzyciela nieba i ziemi i rzeczy wszelkiej, i że nie mamy innych Bogów przed nim. A to mówię dlatego i z tej przyczyny, żebyś ty nie myślał, że jesteś usprawiedliwiony przed Bogiem swoją fałszywą przysięgą. Gdybyś sądził i uważał, że my chrześcijanie jesteśmy niesprawiedliwej wiary i czcimy obcych Bogów, co nie jest prawdą i dlatego w dodatku, że są winni jak Nesim, czyli przywódcy ludu Izraela dotrzymywania przysięgi, którą dali ludziom w Gibeonie, choć służyli obcym Bogom, to jednak ty, nam chrześcijanom, jako tym, którzy czczą Boga Żywego i Wszechmocnego, jesteś zobowiązany przysiąc, a przysięga ma być prawdziwa i nie oszukańcza. Dlatego pytam cię Żydzie, czy wierzysz w to, że ktoś może Boga pohańbić przez to, że składa fałszywą przysięgę?

Jeśli tak, to powiedz Żydzie: tak!

Żydzie, pytam cię bez podstępów i oszustw: chcesz powołać Boga Jedynego Żywego na świadka prawdy w sprawie, na którą składasz tu przysięgę, że nie będziesz mówił tu ani stosował w żaden sposób rzeczy kłamliwych, fałszywych lub oszukańczych?

Jeśli tak, to powiedz Żydzie: tak!


Potem Żyd musiał podnieść prawą rękę „aż do łokcia” i położyć na Prawie Mojżeszowym, a drugą rękę na Księdze Mojżeszowej, 20 rozdziale, wierszu 7, i miał powtórzyć:

Adonai, Wieczny Boże Wszechmogący, Panie wszystkich ludzi i wieczny Boże moich ojców. Ty, który dałeś nam świętą Torę, wołam Ciebie i twoje święte imię Adonai i twoją Wszechmoc, żebyś pomógł złożyć mi przysięgę, co mam tu uczynić, i o ile bym przysięgał nieprawdę lub dopuścił się oszustwa , niech odebrana mi będzie Łaska Wiecznego Boga i niech spadną na mnie wszelkie kary i klątwy, jakie Bóg przeklętym Żydom nałożył, a moja dusza i ciało niech nie ma udziału w obietnicy, którą dał nam Bóg, a ja też niech nie mam dostępu ani do Mesjasza, ani do Ziemi Obiecanej, świętej, błogosławionej krainy. Obiecuję również i poświadczam to na Boga Wiecznego Adonai, że nie chcę być zmuszony prosić o wyjaśnienia, tłumaczenia lub przebaczenie żadnego Żyda ani jakiegokolwiek innego człowieka, gdybym miał tą przysięgą, którą zaraz złożę kogokolwiek oszukać. Amen!

Żyd musiał wreszcie nakryć głowę i złożyć następującą przysięgę:

Ja NN składam na Boga przysięgę, że nie zetknąłem się z nikim dotkniętym ani zarażonym dżumą, albo podejrzanym o zarażenie, oraz że pochodzę z okolicy całkowicie czystej, zdrowej i nie podejrzanej o zadżumienie, oraz że – niech Bóg będzie za to pochwalony – do tej pory omijała mnie zaraza. Potem przysięgam, że nie mam przy sobie żadnych listów, tkanin, towarów, ubrań, futer lub innych rzeczy, które pochodziłyby z miejscowości dotkniętych dżumą, że nie oczekuję też żadnych dostaw z tych miejsc, wreszcie że nie mówię tu nieprawdy, że nie potrzebuję fałszywego paszportu, tak więc niech mi Adonai dopomoże i poświadczy tę prawdę. Jeśli gdzieś nie mam racji albo rozmijam się z prawdą, jeśli gdzieś zastosowałem nieprawdę, fałsz i oszustwo, to niech będę cherem i przeklęty na wieki, gdzie nie mam racji lub rozmijam się z prawdą, to niech mnie pochłonie i spali ogień Sodomy i Gomory, i dosięgną wszystkie klątwy, które spisane są w Torze, i niech Bo prawdziwy, który stworzył liście i trawę i rzecz wszelką nigdy mi nie stanie do pomocy w żadnej sprawie i potrzebie; ale o ile mówię prawdę i mam rację w tej sprawie, to niech mi pomoże Bóg jedyny Adonai.

Jeśli Żyd w trakcie tego ceremoniału nie zwinął swojego majdanu i nie uciekł z powrotem do Polski, wpuszczany był do miasta.

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS
zgoda
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Możesz samodzielnie decydować o tym czy, jakie i przez jakie witryny pliki cookie mogą być zamieszczana na Twoim urządzeniu. Przeczytaj: jak wyłączyć pliki cookie. Szczgółowe informacje na temat wykorzystania plików cookie znajdziesz w Polityce Cookie.