Czy wiesz, że... w Ostródzie udaremniono zamach terrorystyczny?

Ciekawostki
Typography

W październiku 1932 roku, członek nazistowskiej bojówki SA próbował dokonać w Ostródzie zamachu bombowego. Jego celem był jeden z najpopularniejszych żydowskich sklepów na Starym Rynku - Modebazar Lonky.

Na chwilę przed dojściem do władzy Adolfa Hitlera, w całych Niemczech buzowały nastroje antysemickie. Upokorzeni Traktatem Wersalskim i zmagający się z kryzysem ekonomicznym Niemcy coraz chętniej chłonęli propagandę nazistów, głoszącą że za wszystkie ich problemy odpowiadają właśnie Żydzi. Poparcie dla tez głoszonych przez Adolfa Hitlera i jego partię było szczególnie wysokie w Prusach Wschodnich. W powiecie ostródzkim, w ostatnich wolnych wyborach z marca 1933 roku, na NSDAP zagłosowało aż 63% mieszkańców.

Pół roku przed dojściem do władzy nazistów, w Ostródzie udaremniono antysemicki zamach bombowy. Celem ataku miał być znany, duży sklep odzieżowy na Starym Rynku - Modebazar Lonky - należący do Żydówki Pauli Garfunkel. Do wybuchu ostatecznie nie doszło, ponieważ podłożony pod drzwiami ładunek zauważył wracający późnym wieczorem z pracy kelner restauracji hotelu Deutsches Haus, Otto Kugel. Słysząc charakterystyczne tykanie mechanizmu zegarowego bomby, powiadomił o tym fakcie ostródzką policję. Funkcjonariusze zabezpieczyli ładunek, a następnie zdetonowali na podmiejskim poligonie.

Wkrótce po udaremnieniu próby zamachu, ruszyło policyjne śledztwo. W toku prowadzonych czynności okazało się, że bombę podłożył jeden z członków ostródzkiej komórki SA, czyli oddziałów szturmowych nazistów. Mężczyzna został aresztowany, jednak nie doczekał procesu. Niedługo po jego zatrzymaniu, Hitler  wygrał wybory i przejął władzę w Niemczech. Łupem nazistów szybko padł również niemiecki wymiar sprawiedliwości, którego decyzją niedoszły zamachowiec został oczyszczony z zarzutów i uwolniony z aresztu.

Konsekwencje nieudanego zamachu terrorystycznego poniósł tylko jeden człowiek - kelner Otto Kugel, który zauważył bombę i powiadomił o niej policję. Naziści rozpętali przeciwko niemu brutalną kampanię nienawiści. Mężczyzna został okrzyknięty "obrońcą Żydów", kilkukrotnie pobity, zwolniony z pracy, a jego dzieci poddane szykanom w szkole. Nie widząc możliwości dalszego życia w Ostródzie, Kugel wraz z rodziną przeprowadził się do Iławy.

Od 1933 roku, wraz z umacnianiem władzy nazistów, ostródzcy Żydzi poddawani byli coraz większym szykanom. Zaraz po wyborczej wygranej NSDAP, aresztowano na krótko kilku ostródzkich Żydów, a SA ogłosiła bojkot żydowskich sklepów, na których witrynach malowano antysemickie hasła. Wielu, jak weteran I wojny światowej Henry Wittenberg, oprócz upokorzeń doświadczyło również przemocy fizycznej. Nazistowski terror był tak dotkliwy, że wiele rodzin postanowiło sprzedać swoje domy i opuścić Ostródę. Od 1933 do 1938 roku liczba żydowskich obywateli miasta zmalała ponad siedmiokrotnie.

W nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku, w całych Niemczech doszło do wielkiego, niespotykanego wcześniej w historii świata, pogromu ludności żydowskiej. W Ostródzie, podczas wydarzeń Nocy Kryształowej, bojówki nazistowskie spaliły synagogę, zniszczyły cmentarz żydowski na Polskiej Górce oraz splądrowały mieszkania i sklepy ostatnich, pozostających w mieście Żydów. Ucieczką salwować musiał się lider ostródzkiej gminy wyznaniowej, David Mannheim. Pod koniec 1938 roku, po wydarzeniach Nocy Kryształowej, w Ostródzie pozostało zaledwie pięć rodzin żydowskich. Wszystkie zostały przesiedlone do Domu Żydowskiego – miniaturowego getta, mieszczącego się w jednej z kamienic przy dzisiejszej ulicy 11-go Listopada. Wkrótce potem opuścili miasto. W 1939 roku Ostródę ogłoszono miastem „wolnym od Żydów”.

 

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS
zgoda
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Możesz samodzielnie decydować o tym czy, jakie i przez jakie witryny pliki cookie mogą być zamieszczana na Twoim urządzeniu. Przeczytaj: jak wyłączyć pliki cookie. Szczgółowe informacje na temat wykorzystania plików cookie znajdziesz w Polityce Cookie.