Co stało się w Ostródzie po 21 stycznia 1945 roku?

Historia
Typography

21 stycznia 1945 roku Ostróda została zdobyta przez żołnierzy Armii Czerwonej. Wkrótce potem, miasto po raz pierwszy w swojej historii znalazło się w granicach Polski.

Dwudziesty pierwszy stycznia to symboliczna data początku polskiej Ostródy, a zarazem upadku niemieckiej Osterode in Ostpreussen. Tego dnia żołnierze 10. Korpusu Pancernego Gwardii generała majora Sachno przekroczyli południowe granice miasta i po kilkunastu godzinach przejęli nad nim pełną kontrolę. Wymiana ognia trwała krótko, a nieliczne oddziały niemieckie nie były w stanie skutecznie przeciwstawić się czołgom, dowodzonym przez późniejszego bohatera Związku Radzieckiego, lejtnanta Iwana Szczabelskiego. W małej bitwie o Ostródę zginęło kilkudziesięciu Sowietów. Niemców nikt nie liczył.

Kiedy czerwonoarmiści wchodzili do miasta, było ono niemal nietknięte przez wojnę. Wychodząc zostawiali dymiące ruiny. Z prawie 500 zniszczonych budynków, tylko 1% ucierpiał w wyniku działań wojennych - cała reszta to dzieło sowieckich żołnierzy i szabrowników.

O zniszczeniach dokonanych przez sowieckich żołnierzy pisał w książce "Nie tylko miasto..." ostródzki historyk Ryszard Kowalski.

RYSZARD KOWALSKI - POŻARY I ZGLISZCZA. OSTRÓDA W 1945 ROKU
fragment książki "Nie tylko miasto… Ostróda i jej jubileusze w 2014 roku"

Według relacji Gerdy Wasgien ostródzki zamek stanął w płomieniach 30 stycznia 1945 roku podpalony przez żołnierzy radzieckich. Obecny kościół pw. Dominika Savio podpalono 12 maja, a następnego dnia płonął budynek kina Richarda Nassa – „Deutsches Theater” (jak podaje Roman Tchórz w artykule Miasto skazane na zalanie zniszczyli „wyzwoliciele”, zamieszczonym w olsztyńskim piśmie „Głos” z 16 stycznia 1993 roku). Ostatecznie spłonęło prawie całe ostródzkie stare miasto. Straty w substancji miejskiej, według urzędowych szacunków, wynosiły od 50 do 70 procent. Przy czym z pierwszego szacunku, dokonanego najprawdopodobniej z końcem maja 1945 roku, straty z powodu zniszczeń wojennych wynosiły 1%, natomiast „sowieckich pożarów” 60%.

Wśród zrujnowanych obiektów i budynków były m.in.elektrownia cieplna (pierwszy prąd do Ostródy popłynął jesienią 1945 roku z wyremontowanej rozdzielni w Mikołajkach Pomorskich w powiecie Sztum poprzez małą rozdzielnię w Bynowie koło Miłomłyna), gazownia (w 50%), remiza strażacka, stary ratusz, średnia szkoła dla dziewcząt (Oberlyzeum) na dzisiejszym pl. Jana Pawła II i gimnazjum (Kaiser-Wilhelm-Gymnasium).

Sprawcami pożarów byli nie tylko czerwonoarmiści, lecz i polscy szabrownicy. Przy czym należy podkreślić, że wówczas wodociągi w mieście nie funkcjonowały, ponieważ były całkowicie zniszczone. Nie było też straży pożarnej, zaczęto ją bowiem organizować spośród ochotników w drugiej połowie 1945 roku. Dopiero w grudniu 1945 roku, po licznych pracach przygotowawczych i naprawach sieci wodociągowej udało się uruchomić stację pomp, która dostarczała mieszkańcom Ostródy 50000 m3 rocznie. Bardzo przydały się wtedy miejskie studnie artezyjskie, bowiem jeszcze rok później, gdy miasto liczyło około sześć tysięcy mieszkańców, wożono wodę wózkami.

Ochotnicza Straż Pożarna w Ostródzie, której prezesował naczelnik poczty Bronisław Bieranowski, rozpoczęła działalność w styczniu 1946 roku. Wyposażenie strażaków ochotników na początku składało się z sikawki i ręcznego wózka. Nie czekając na subwencje strażacy organizowali zabawy taneczne i loterie fantowe, aby zdobyć fundusze na sprzęt. Wyremontowali nawet wydobyte z dna Jeziora Drwęckiego łodzie, by je potem wynajmować, z uporządkowanej i prowadzonej własnymi siłami przystani położonej przy plaży miejskiej. W 1949 roku utworzono w Ostródzie Powiatowe Pogotowie Pożarnicze, które dysponowało samochodem bojowym marki Ford i trzema motopompami. Natomiast Zawodowa Straż Pożarna powstała jedenaście lat później – 15 grudnia 1960 roku.

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS
zgoda
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Możesz samodzielnie decydować o tym czy, jakie i przez jakie witryny pliki cookie mogą być zamieszczana na Twoim urządzeniu. Przeczytaj: jak wyłączyć pliki cookie. Szczgółowe informacje na temat wykorzystania plików cookie znajdziesz w Polityce Cookie.