Nieznana historia ostródzkiego pomnika Tadeusza Kościuszki

Historia
Typography

Już w 1946 roku w środowisku Związku Zawodowego Kolejarzy powstała idea zbudowania pomnika Tadeusza Kościuszki, w parku nad Jeziorem Drwęckim, na miejscu pomnika ku czci poległych (Kriegerdenkmal). Jednak brak możliwości technicznych do wykonania odlewu spowodował przesunięcie terminu odsłonięcia pomnika na jesień 1947 roku.

Fragment książki „Nie tylko miasto… Ostróda i jej jubileusze w 2014 roku”

Projekt popiersia Kościuszki w glinie wykonał ówczesny kierownik działu malarni i plastyk z zamiłowania Józef Zboromiński, który sprawował jednocześnie „nadzór artystyczny” nad całością prac. Umiejętności wymienionego powyżej zostały później należycie docenione, ponieważ został scenografem Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie.

Legenda głosi, iż wśród męskiej załogi kierownik malarni nie mógł znaleźć dobrego modela, przeto osobą pozującą ponoć była pewna spawaczka wywodząca się z Wilna, bo miała dobry profil. Formę drewnianą wykonał Adam Ostrowski, zaś odlew Stanisław Klimek wespół z innymi pracownikami kuźni. Odlewu dokonywano trzykrotnie, ponieważ dwa razy forma ulegała uszkodzeniu. Ciekawostką jest, że biust Kościuszki odlano z aluminium, a kolor brązowy zawdzięcza farbie. Wykończenia odlewu podjął się z powodzeniem Józef Ciunelis. Pomnik sfinansowało koło ZZK z pieniędzy uzyskanych z organizowanych zabaw tanecznych i innych imprez. Po wykonaniu rzeźby, jak wspomina jeden z ostródzkich pionierów, kolejarze mieli przenieść ją z zakładów do parku przy ówczesnym starostwie (obecnie Urząd Miejski) na prowizorycznej platformie dźwiganej na własnych ramionach, a następnie zamontować na cokole. Pozostało jeszcze zakryć niemiecki napis na cokole pomnika: „Poległym żołnierzom/Ku pamięci/ 1864. 1866. 1870-71.” tablicą z napisem w języku polskim: WODZOWI LUDU/ TADEUSZOWI KOŚCIUSZCE/ PRACOWNICY P.K.P. W OSTRÓDZIE.

Uroczystość zdjęcia zasłony z „nowego” pomnika rozpoczęła się 26 października 1947 roku około godz. 11.00. Pierwszym mówcą był prezes ostródzkiego koła ZZK Edmund Szporko, który przybliżył zebranym mieszkańcom Ostródy, w tym licznie zgromadzonej młodzieży szkolnej oraz żołnierzom miejscowego garnizonu „zasługi Kościuszki jako wodza ludu i wielkiego demokraty”. Potem odczytano akt erekcyjny i odegrano mazurek Dąbrowskiego, przy dźwiękach którego pomnik odsłonił przedstawiciel zarządu głównego i okręgowego ZZK Ponichtera. Następnie kolejno przemawiali: w imieniu wojewody olsztyńskiego naczelnik Wydziału Społeczno-Politycznego Urzędu Wojewódzkiego Wiktor Jeżewski, naczelnik Polskich Kolei Państwowych (PKP) Leon Kotowski, wymieniony wcześniej Ponichtera, starosta powiatowy Feliks Kapes, płk Wojska Polskiego Wilhelm Weber i jako ostatni Sergiusz Sahajda w imieniu Polskiej Partii Robotniczej.

Ponadto wystąpił chór gimnazjalny oraz deklamowali wiersze: uczennica IV klasy gimnazjum Zabłocka i uczeń Mackiewicz. Na koniec odśpiewano pieśń patriotyczną „Rotę”, (słowa Maria Konopnicka, muzyka Feliks Nowowiejski) przy akompaniamencie orkiestry kolejarzy. W godzinach popołudniowych zaś odbyło się przyjęcie zaproszonych gości i kolejarzy w sali Związku Zawodowego Kolejarzy.

Od ponad 60 lat ostródzki pomnik Tadeusza Kościuszki jest świadkiem różnych uroczystości państwowych i wojskowych. Przez wiele dziesięcioleci przechodziły przed nim pochody pierwszomajowe. Czasami, jak to bywało na początku lat 50. zeszłego wieku, trybuna przesłaniała pomnik. Po przywróceniu świąt Konstytucji 3 Maja i Niepodległości na stopniach pomnika „Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej” co roku piętrzą się wieńce i wiązanki kwiatów.

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS
zgoda
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Możesz samodzielnie decydować o tym czy, jakie i przez jakie witryny pliki cookie mogą być zamieszczana na Twoim urządzeniu. Przeczytaj: jak wyłączyć pliki cookie. Szczgółowe informacje na temat wykorzystania plików cookie znajdziesz w Polityce Cookie.