Jak Gołębi Most został Taborzem, czyli nazwy miejscowości ziemi ostródzkiej cz. 3

Historia
Typography

Które z podostródzkich miejscowości to dawne Modła, Pepławek i Gilgenburg? Jak przed II wojną światową nazywały się Bożęcin, Jagodziny i Kozia Góra? Zapraszamy na kolejny odcinek nazewniczego cyklu Ryszarda Boguckiego.

W poprzednich artykułach opisałem historię kilkudziesięciu nazw miejscowości naszego powiatu. Jeszcze raz, pewnie po raz ostatni, powracamy do tego tematu. Oczywiście, można jeszcze snuć rozważania nad pozostałymi nazwami miejscowości obecnego powiatu ostródzkiego, ale nie są one już tak interesujące.

Podmorąski Bożęcin to dawne – Gr. Gottswalde lub Gr. Gotteswalde (Gr. – Gross – czyli wielki, duży) można tłumaczyć jako „wielki boży las”. Niegdyś wspaniały majątek rodu von Greve, którego groby zachowały się na pobliskim rodowym cmentarzu. Może obecna nazwa nie w pełni oddaje poprzednie miano, ale czy tłumaczenie „boży las” byłoby na miejscu? Chyba lepsze jest obecne Bożęcin, mimo wszystko jakoś nawiązujące do historycznej nazwy.

Molza pod Łuktą dawniej nazywała się Moldsen. Tuż po II wojnie światowej na krótko stała się Modłą. Na szczęście można powiedzieć że wróciła fonetycznie do dawnej wschodniopruskiej nazwy.

Niedaleko Molzy leży Plichta, która zwała się dawniej Plichten. Po 1945 roku na krótko, nie wiedzieć czemu nazwano wieś Pepławek. Na szczęście nie trwało to długo i wrócono do starej, spolszczonej fonetycznie nazwy.

Jagodziny na Wzgórzach Dylewskich to dawne Ketzwalde. W historii także nosiło jeszcze nazwy Kecwałd i Kiecwałd. W języku niemieckim „ketzer” to heretyk a „kette” to klucz, łańcuch, czy w ludowym wschodniopruskim żargonie (na przykład zbliżonym do lubawskiego) kłódka. Można domniemywać, że ta nazwa oznacza jakiś „zamknięty, niedostępny las”, co na Wzgórzach Dylewskich może zbytnio nie dziwić. A może chodzi jednak o jakieś heretyckie praktyki?

Kozia Góra nad jeziorem Marąg to przedwojenne Ziegenberg, a po 1926 Schönhausen. Pierwsze wzmianki o wsi, wraz z niemiecką nazwą Dickendorff pochodzą z 1448 roku. W 1450 wymieniana jest nazwa Czegenberg, natomiast w 1664 pojawia się nazwa Ziegenwinkel i nawiązuje ona do „ziege” (po niemiecku koza). Drugi niemiecki człon nazwy winkel, oznacza kąt lub róg – określenie to najprawdopodobniej wzięło się z ukształtowania linii brzegowej jeziora Marąg w pobliżu tej miejscowości. W 1790 roku pojawia się nazwa Ziegenberg, bezpośrednio nawiązująca do obecnej. „Berg” to po niemiecku góra, nie powinien więc dziwić fakt nadania miejscowości miana Koziej Góry po 1945 roku, przez Komisję Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych.

Mostkowo w gminie Łukta już na mapie z połowy XIX wieku zaznaczone jest podwójną nazwą Brückendorf i Mostkowo właśnie. Niemieckie Brückendorf można przełożyć jako „wieś z mostem” lub „mostowa wieś”  (Brücke – most). W pobliżu wsi przepływa rzeka Pasłęka, która rozgranicza gminę Łukta i gminę Jonkowo. Jest również historyczną granicą i Mazur i Warmii. Nazwę wieś wzięła na pewno od mostu na Pasłęce.

Tabórz przed 1945 rokiem nosił nazwę Taberbrück, co może oznaczać „gołębi most” (Tauber w niemieckim to gołąb). Prawdopodobnie tak nazywano mostek na rzeczce Taborzance przepływającej przez wieś.

Winiec to wieś w gminie Miłomłyn nieopodal jeziora Bartężek. Przed II wojną Winkenhagen. Pierwotna nazwa Windekenhayn najprawdopodobniej wywodzi się od imienia Prusa Wyndekoy, który był założycielem wsi. Współczesna nazwa jest fonetycznym spolszczeniem starej nazwy, chociaż w latach 1945-46 miejscowość nosiła nazwę Wikijamy.

Liksajny koło Miłomłyna zwały się dawniej Nickleshagen, chociaż występuje też nazwa Nikolshagen. W dokumentach z roku 1325. Pierwotna nazwa brzmiała Niclaushayn. Prawdopodobnie wywodzi się ona od pierwszego sołtysa, który mógł mieć na imię Mikołaj czyli Nikolaus. Po II wojnie osada krótko funkcjonowała jako Niklewo, co w prosty sposób nawiązywało do starej nazwy. W jaki sposób wieś stała się Liksajnami trudno dziś dociec.

Dąbrówno przed II wojną światową zwało się Gilgenburg. Pierwotnie występują również określenia Ilienburg i Ilgenburg. Na XIX-wiecznej mapie występuje też alternatywna polska nazwa Dobrowno. Ilien czy też ilgen w języku pruskim najprawdopodobniej oznaczało lilię, która umieszczona jest w herbie miejscowości, obowiązującym również współcześnie. Nazwę można więc dowolnie przełożyć jako „liliowy zamek” – bez kolorystycznych skojarzeń oczywiście. Wieś położona jest na przesmyku między jeziorami Dąbrowa Mała i Dąbrowa Wielka, stąd prawdopodobnie od tych „dąbrów” Dąbrówno.

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS
zgoda
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Możesz samodzielnie decydować o tym czy, jakie i przez jakie witryny pliki cookie mogą być zamieszczana na Twoim urządzeniu. Przeczytaj: jak wyłączyć pliki cookie. Szczgółowe informacje na temat wykorzystania plików cookie znajdziesz w Polityce Cookie.