Zamkowe didaskalia

Historia
Typography

Ostródzki zamek według wielu badaczy architektury obronnej uznawany jest za jeden z najlepszych przykładów zamku krzyżackiego charakterystycznego dla najpóźniejszego okresu rozwoju gotyckich budowli świeckich tego typu. Otoczenie tego obiektu pozostawia jednak wiele do życzenia. Zagłębiony w obniżeniu doliny rzecznej, przysadzisty i krępy, jako żywo przypomina raczej stodołę niż szlachetny zabytek architektury.

W 1998 r. powstała koncepcja zagospodarowania terenu przyzamkowego. Było to możliwe dzięki staraniom Paige Bausman, wolontariuszki Amerykańskiego Korpusu Pokoju, która od września 1997 r. wspierała działania utworzenia Muzeum Regionalnego w Ostródzie. Przygotowany we współpracy z Paige Bausman wniosek pozwolił na pozyskanie 10 000 dolarów z amerykańskiego programu Small Project Assistant (SPA) na cele wdrożenia w życie Programu „Przyzamcze”.

Do celów realizacji programu uchwałą Rady Miasta wydzielona została działka wokół zamku obejmująca swym zasięgiem także parking przylegający do obiektu od wschodu, w rejonie dawnego baru „Frykas”.

Aby program realizowany był zgodnie z zasadami konserwatorskimi powołana została Rada Koordynacyjna Programu „Przyzamcze”, w skład której weszli między innymi: dr A. Kostarczyk, dyrektor Regionalnego Ośrodka Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Gdańsku, prof. M. Arszyński z Instytutu Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa UMK w Toruniu, jak też dr A. Michałowski, dyrektor Ośrodka Ochrony Zabytkowego Krajobrazu w Warszawie. W ramach współpracy z tym ostatnim pracownicy ośrodka wykonali nieodpłatnie analizę dendrologiczną drzewostanu znajdującego się w otoczeniu zamku.

Za pieniądze pozyskane przez Paige Bausman w ramach SPA przeprowadzone zostały badania archeologiczne pozostałości gdaniska i tzw. szyi bramnej; przeprowadzono też prace konserwatorskie polegające na wymurowaniu filarów gdaniska nad poziom gruntu i wymurowanie fragmentów szyi bramnej przy wejściu głównym do zamku; obniżono ponadto poziom gruntu po zachodniej stronie budowli, dzięki czemu obiekt optycznie wydaje się wyższy i lepiej eksponuje się w otoczeniu.

Planowane były dalsze prace archeologiczne, które miały być skoncentrowane na przebadaniu rejonu między odkrytymi fundamentami gdaniska a brzegiem Drwęcy oraz doprowadzić do uczytelnienia reliktów muru miejskiego w północno-wschodniej części przyzamcza; ich istnienie nad powierzchnia gruntu wspomina jeszcze miejski przewodnik A. Cartellieriego z 1913 r. Pod nadzorem archeologicznym miały się także odbywać prace przy profilowaniu fosy zamkowej. Jej zadania miały być dwojakie: wyeksponować lepiej w otoczeniu bryłę zamku, a jednocześnie – poprzez ułożenie drenażu na dnie fosy – obniżyć poziom wód gruntowych, które w zastraszającym tempie niszczą strukturę murów zamkowych.

Program „Przyzamcze” zakładał zagospodarowanie terenu wokół północnego skrzydła zamku, gdzie miały powstać lapidarium i ekspozycja zewnętrzna nawiązująca do formuły folwarku zamkowego. W lapidarium miały być eksponowane pozyskiwane przez ostródzkie muzeum wielkogabarytowe obiekty memoratywne, typu pomniki, kamienie nagrobne, kamienie milowe, jak też fragmenty ogrodzeń i bram i inne elementy architektoniczne ze zniszczonych budowli z obszaru powiatu ostródzkiego. Z okresu wdrażania Programu „Przyzamcze” pochodzi zrekonstruowana kamienna skrzynia neolitycznego grobu spod Frygnowa, znajdująca się między zamkiem a Drwęcą tuż za wiatą przystanku autobusowego przy ul. Mickiewicza. Znajdował się tu jeszcze pierwotnie postument pomnika seminarzystów ostródzkich poległych w I wojnie światowej, przeniesiony jakiś czas temu – zresztą całkiem słusznie – na cmentarz pierwszowojenny nad Jeziorem Kajkowskim.

Ekspozycja folwarku miała składać się z kilku obiektów kubaturowych w postaci budynków charakterystycznych dla struktury folwarku zamkowego, które miały pełnić funkcje ekspozycyjne i być wykorzystywane do celów edukacyjno-warsztatowych. Teren folwarku planowano wydzielić ogrodzeniem w formie płotu plecionkowego.

Na terenie folwarku miały się znaleźć: we wschodniej części tuż przy zamku kuźnia, a nieco dalej – w rejonie parkingu – stajnia/stodoła; tuż nad Drwęcą obok małego mostku – po wykopaniu poprzecznego rowu – mały młyn z kołem wodnym; na zachód od młyna – niewielki spichlerz, kawałek dalej – skład browarny/słodownia; kompleks folwarczny od zachodu miała zamykać bryła browaru zamkowego. Granicę ekspozycji folwarcznej w sposób naturalny tworzyły wymurowane relikty gdaniska; za nim planowano ogrodzenie plecionkowe oddzielające kompleks od lapidarium.

Programu „Przyzamcze” nigdy nie zakończono. Zawiesił się w 1999 r. jak zdezelowany komputer. Może znajdzie się jakiś fachowiec, który zajrzy mu w bebechy?

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS
zgoda
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Możesz samodzielnie decydować o tym czy, jakie i przez jakie witryny pliki cookie mogą być zamieszczana na Twoim urządzeniu. Przeczytaj: jak wyłączyć pliki cookie. Szczgółowe informacje na temat wykorzystania plików cookie znajdziesz w Polityce Cookie.