Samorząd czy samych rządów żądza?

Historia
Typography

Samorząd to niezwykły wynalazek z dość odległych czasów. Można powiedzieć - zabytek, który wciąż spełnia pożyteczną funkcję. Jego kunsztowną snycerkę pokryły przez lata warstwy farby z dość tandetnych przemalowań, ale gdy czasem nawarstwienia pękają i złuszczają się, spod spodu błyska szlachetny budulec*.

W historii ostródzkiej samorządności ważną datą jest dzień 30 stycznia 1809 roku. Tego dnia odbyły sie pierwsze wybory do władz miejskich Ostródy po kampanii napoleońskiej 1807 roku. Zmiany w zarządzaniu miast pruskich były efektem tzw. reform Steina-Hardenberga. Dziełem tego pierwszego, arystokraty w służbie króla pruskiego, poza wybitną reformą agrarną, było wypracowanie w ciągu 14 miesięcy (wrzesień 1807 r. – listopad 1808 r.) ordynacji miejskiej (Städteordnung), która weszła w życie 19 listopada 1808 roku. Drugi reformator swe dzieło poświęcił głównie finansom, przeprowadził reformę podatków i zasad handlu, wdrożył też wolność cechową w rzemiośle; za jego sprawą weszła w życie ustawa z 11 marca 1812 roku, wprowadzająca równość praw obywatelskich dla Żydów.

Listopadowa ordynacja miejska oparta była na doświadczeniach francuskich i angielskich, w dużej mierze także na tradycjach stanowego ustroju Gdańska. Miasta otrzymywały szerokie uprawnienia do kształtowania ustroju wewnętrznego, traciły za to uprawnienia sądowe, które w skali całego państwa zostały oddzielone od administracji. Gminę miejską tworzyli wszyscy obywatele miasta, stając się automatycznie podmiotem prawa. Wyborcy, których prawo do udziału w głosowaniu regulowane było przepisami cenzusowymi (posiadanie ziemi, tradycja genealogiczna), wybierali radę miejską - do rządzenia i kontrolowania władzy wykonawczej. Rada miejska powoływała magistrat, na którego czele stawiano burmistrza. Magistrat wykonywał także zadania nałożone przez państwo, między innymi władzę policyjną. Znalazło to swoje odzwierciedlenie w tytulaturze burmistrza Ostródy z 1809 roku, którego określa się jako Polizeibürgermeister.

W styczniowych wyborach 1809 roku na burmistrza Ostródy został wybrany August Wilhelm von Pelchrzim. Podskarbim miejskim (Stadtkämmerer), a jednocześnie przewodniczącym rady miejskiej wybrano Gottfrieda Liedtkego, zaś jego zastępcą znanego w mieście oraz okolicach aptekarza i entomologa Johanna Gottfrieda Kugelanna. Zwykłych radnych wybrano sześciu, tak więc rada miejska liczyła w sumie osiem osób. Ostróda była wówczas niewielka i liczyła zaledwie 1526 mieszkańców, jednak zadania rady miejskiej były rozliczne. Do realizacji tych zadań, na mocy ordynacji miejskiej, powołano 9 deputacji czyli komisji:

1/ Deputacja do spraw biedoty;
2/ Deputacja do spraw sytuacji kościoła;
3/ Deputacja do spraw szkolnictwa;
4/ Deputacja do spraw skarbowych kamery miejskiej;
5/ Deputacja do spraw zakwaterowania i utrzymania wojska;
6/ Deputacja do spraw miejskich areałów rolnych;
7/ Deputacja do spraw uczciwej konkurencji;
8/ Deputacja do spraw budownictwa;
9/ Deputacja do spraw bezpieczeństwa przeciwpożarowego i porządku w mieście.

W magistracie, do pomocy burmistrzowi zatrudnione były cztery osoby: dwóch woźnych miejskich, woźny sądowy i strażnik miejski.

Zarówno do wypełniania zadań poszczególnych deputacji, jak też zadań magistratu, obligowani byli obywatele miasta, kompetentni w konkretnym zakresie przez swoje doświadczenie i praktykę zawodową. Jednym słowem i w pełni znaczenia tego słowa - samorząd.

* Samorząd – szlachetny budulec zaklajstrowany szaroburą skorupą. W praktyce konserwatorskiej używa się powszechnie rozmaitych środków rozpulchniających, które zmiękczają nawarstwienia i ułatwiają ich usuwanie. Być może najbliższe wybory choć trochę okażą się takim specyfikiem?

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS
zgoda
Ta strona używa plików cookie w celu usprawnienia i ułatwienia dostępu do serwisu. Dalsze korzystanie z tej witryny oznacza akceptację tego stanu rzeczy.
Możesz samodzielnie decydować o tym czy, jakie i przez jakie witryny pliki cookie mogą być zamieszczana na Twoim urządzeniu. Przeczytaj: jak wyłączyć pliki cookie. Szczgółowe informacje na temat wykorzystania plików cookie znajdziesz w Polityce Cookie.